PRVO UČEŠĆE KONZERVATORA IZ REPUBLIKE SRBIJE NA SAJMU "RESTAURO" U FERARI

Sajam „Restauro“ (Salone dell'Arte del Restauro e della Conservazione dei Beni Culturali e Ambientali) je jedan od značajnijih godišnjih događaja u oblasti konzervacije i restauracije, kulturnog i prirodnog nasleđa u Evropi. U martu 2010. godine sedamnaesti put za redom održan je u italijanskom gradu Ferari, biseru renesansne arhitekture, koji je ubeležen na Listu svetske kulturne i prirodne baštine Uneska. Italija je formiranjem ovakvog tipa sajamske manifestacije, u potpunosti posvećene restauraciji, konzervaciji i zaštiti istorijskog, umetničkog, arhitektonskog i prirodnog nasleđa istakla lidersku ulogu na međunarodnom planu. Time je, uspešno povezala ekonomiju i kulturu.
Tokom četvorodnevnog trajanja Sajma, u Ferari su se okupile najpoznatije i najuglednije restauratorske institucije i kompanije, iz Italije i inostranstva, predstavljajući rezultate rada između dva sajma. Ukazano je na način rešavanja gorućih problema, primenom inovativnih procesa i savremenih tehnologija, ali i razmotrili rezultati i napredak zaštite, koji su doneli najvažniji projekti obnove. Pod krovovima sajma, u šest hala našli su se i oni koji školuju konzervatore i postavljaju standarde u metodologiji istraživanja i izradi dokumentacije, laboratorije koje izvode ispitivanja, proizvođači materijala, restauratori, zanatlije, izvođači sanacionih zahvata i dr. Najznačajniji prostor pripao je Ministarstvu za kulturna dobra i aktivnosti u kulturi Republike Italije (Ministero per i Beni e le Attivita Culturali), koje je „Restauro“ izabralo za promociju i vidljivost svoga rada.
Zahvaljujući razumevanju i podršci Vlade Vojvodine i Pokrajinskog sekretarijata za kulturu, Pokrajinski zavod za zaštitu spomenika kulture je svoj koncept izlagačkog nastupa na „Restauru“ bazirao na predstavljanju rezultata rada u oblasti istraživanja, zaštite i prezentacije kulturnog nasleđa. Takođe, želeli smo da ukažemo na vrednosti višeslojnog kulturnog nasleđa, koje se nalazi na teritoriji Autonomne pokrajine Vojvodine, kao i na rezultate partnerske saradnje i delatnost Galerije Matice srpske iz Novog Sada.
Već dok smo prilazili halama Sajama postali smo svesni izuzetnog značaja našeg učešća, kao prvih predstavnika srpske konzervacije! Motiv zidnog slikarstva iz Saborne crkve u Sremskim Karlovcima našao se među nekoliko izabranih ilustracija na promotivnoj zastavi iznad glavnog ulaza u Sajam. Iako smo bili svesni dobre pozicije našeg štanda A4, u neposrednoj blizini ulaska u halu 3, ipak smo bili prijatno iznenađeni okruženjem – delili smo pažnju publike sa izlagačima poput italijanskog Ministarstva za kulturna dobra i aktivnosti u kulturi, Muzeja Vatikana, kao i domaćina ─ grada Ferare. Takođe, tokom svečanog otvaranja Sajma upućen nam je još jedan znak dobrodošlice – već istaknuti motiv karlovačkog zidnog slikarstva našao se među izabranim slajdovima kaleidoskopske prezentacije, koji su „lebdeli“ po zidovima, tavanicama i podovima svečanog hola. Otvaranju Sajma pored ekipe Pokrajinskog zavoda, na čelu sa Zoranom Vapom, direktorom, prisustvovale su i Vera Pavlović Lončarski, direktor Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Beograda i Jasna Zrnović, generalni sekretar Nacionalne komisije za saradnju sa Uneskom.
Dakle, štand sa nazivom „REPUBLICA DI SERBIA – REGIONE AUTONOMA DI VOJVODINA – Petrovaradin – SERBIA“, tokom četiri dana trajanja Sajma, postao je mesto za susrete onih koji su poželeli da saznaju nešto novo, ili nešto više o kulturnom nasleđu novopridošlih izlagača, o načinu rada i postignutim rezultatima. Na štandu je bio postavljen i monitor, na kome su projektovani spotovi: o kulturnom nasleđu Vojvodine, predstavljenom hronološki i po vrstama kulturnih dobara, o Galeriji Matice srpske, o spomenicima kulture obuhvaćeni projektom „Vekovi Bača“. Pored tematskih, namenski pripremljenih flajera, posetiocima su deljena i brojna izdanja institucija zaštite iz Srbije: monografije, stručne i popularne publikacije, kao i CD izdanja. Iz reakcije i pitanja posetilaca suočavali smo se sa nepoznavanjem kako elementarne geografije, tako i nasleđa koje se nalazi na našoj teritoriji. Naravno, susretali smo i dobre poznavaoce kako nasleđa, tako i savremenih tokova zaštite, kao i prilika u kojima živimo. Najsrdačniji su bili susreti sa studentima i konzervatorima iz Srbije i bivših jugoslovenskih republika.
U organizovanu posetu Sajmu došle su nam kolege iz institucija zaštite iz Srbije i Republike Srpske. Održana je i tehnička multimedijalna prezentacija, na kojoj su govorili direktor Zoran Vapa i rukovodioci projekata predstavljenih na štandu: Svetlana Bakić, Slavica Vujović i Sava Stražmešterov. Posluženi su i autentični gastronomski proizvodi iz Vojvodine, čuvene štrudle sa makom i orasima, kulen iz Bačkog Petrovca i rakije iz Selenče i Sremskih Karlovaca.
Prvi izlazak predstavnika službe zaštite kulturnog nasleđa iz Srbije u Italiju, na prestižnu sajamsku manifestaciju „Restauro“ može se smatrati uspešnim, budući da su postignuti ciljevi, sa kojima se krenulo u ovaj projekat prezentacije i popularizacije kulturnog nasleđa. Odabir i način predstavljanja nasleđa sa teritorije Autonomne Pokrajine Vojvodine pokazao se modernim i usklađenim sa italijanskim modelom regionalne organizacije i utvrđivanja specifičnosti kulturnog nasleđa. Bilo je primetno interesovanje za kulturno nasleđe na Svetoj gori u Grčkoj, što je dodatno učinilo da štand bude ne samo primećen, već i posećen. Sajam je videlo preko 30.000 posetilaca, a prema oceni organizatora naš štand je bio među najdinamičnijim i sa najvećim brojem posetilaca.

Podaci o Pokrajinskom zavodu i Galeriji Matice srpske zabeleženi su u sajamskom katalogu, čime su ove institucije postale uočljivije na međunarodnoj konzervatorskoj sceni. Napravljeni su mnogi poslovni kontakti. Iskorišćena je prilika da se nauči nešto novo u oblasti savremenih tretmana i doktrina u očuvanju nasleđa.